BOSCH RESEARCH AND CONSERVATION PROJECT
In de zomer van 2016, om precies te zijn op 8 augustus, zal het 500 jaar geleden zijn dat in de Broederschapskapel van de Bossche Sint-Jan een mis werd opgedragen ‘ter lester exequi van Jeronimus van Aken’ (voor de uitvaart van Jheronimus van Aken). In de eerste week van augustus 1516 moet Jheronimus Bosch zijn overleden, waarschijnlijk aan de pest.
De erfenis van de schilder/tekenaar Bosch telt circa 45 objecten (schilderijen en tekeningen) en wordt heden ten dage bewaard en beheerd, gekoesterd en bewaakt, verdeeld over twee continenten, tien landen, zestien steden en achttien collecties. Het Bosch Research & Conservation Project (hierna BRCP) bestudeert dit erfgoed opnieuw en met moderne technische middelen in de jaren voorafgaand aan 2016, wanneer het 500ste sterfjaar van de schilder met een tentoonstelling in het Noordbrabants Museum te ’s-Hertogenbosch wordt herdacht.
Materiaaltechnisch onderzoek
In het Bosch-onderzoek van de afgelopen decennia heeft contextueel-historisch, antropologisch en iconologisch onderzoek een hoofdrol gespeeld. De zoektocht naar symboliek in de schilderijen van Jheronimus Bosch en de betekenis ervan gaat onverminderd door. Daarnaast heeft het materiaaltechnisch onderzoek een grote vlucht genomen. Voor Bosch deed dit type onderzoek zijn intrede tijdens de voorbereiding van de tentoonstelling van 1967 in ’s-Hertogenbosch. In de ruim veertig jaar die sindsdien zijn verstreken, heeft de technologie een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Nu ligt er de kans om deze technologie te benutten en terug te gaan naar de bron, namelijk de schilderijen en tekeningen zelf. De materialiteit van de objecten staat centraal in het onderzoek van het BRCP. Vervolgens wordt de vertaling gemaakt van technische data naar een historisch verhaal en een tentoonstelling voor een breed publiek, waarmee de inzet van kennis voor kunst onze blik op Bosch scherpt.
In samenwerking met de eigenaren van werk van Bosch wordt in een grote campagne het werk van de schilder met hoogwaardige technieken gefotografeerd (ultra hoge resolutie macro fotografie in het zichtbaar licht en infrarood en infraroodreflectografie) en geanalyseerd (stereomicroscopie). Onderzoeksgegevens uit het verleden worden in overleg met de betrokken musea bij elkaar gebracht en digitaal ontsloten via een website en een Bosch-database. De combinatie van nieuwe en bestaande gegevens, die voor het eerst op grote schaal met elkaar te vergelijken zullen zijn, stelt ons in staat het oeuvre van Bosch opnieuw en met groter gezag te evalueren. De bundeling en uitwisseling van kennis door middel van een netwerk van Boschsteden en –musea zorgt ervoor dat Bosch voor iedereen beter in beeld komt.
Het BRCP is een initiatief van de stichting Jheronimus Bosch 500. Het Noordbrabants Museum en de Radboud Universiteit Nijmegen zijn partners.
